Кафолатҳои мурофиавии ҳимоя аз шиканҷа: ислоҳоти мурофиаи ҷиноятӣ

Тағйироте, ки соли 2021 ба қонунгузории мурофиавии ҷиноятии Тоҷикистон ворид карда шуданд, ба коҳиш додани хатари истифодаи шиканҷа, пеш аз ҳама дар марҳилаҳои аввали таъқиби ҷиноятӣ равона гардидаанд.

Яке аз навовариҳои асосӣ муқаррар кардани ҳуқуқи ҳар як шахс ба ёрии ҳуқуқӣ аз лаҳзаи боздошти воқеӣ буд. Ин кафолат бо стандартҳои байналмилалӣ мувофиқ буда, дар пешгирии фишори ғайриқонунӣ нақши муҳим мебозад.

Таҷриба нишон медиҳад, ки марҳилаи аз лаҳзаи боздошти воқеӣ то назорати аввалини судӣ аз нигоҳи қонуншиканиҳои эҳтимолӣ осебпазиртарин аст. Аз ин рӯ, дастрасии саривақтӣ ба ҳимоятгар хатари истифодаи усулҳои ғайриқонунии маҷбурсозиро коҳиш медиҳад.

Ҳангоми баррасии масъалаи чораи пешгирикунанда кафолатҳои мурофиавӣ низ тақвият дода шудаанд. Тибқи тағйирот, мақомоти таъқиби ҷиноятӣ бояд пеш аз пешниҳоди маводҳо ба суд ба гумонбар ё айбдоршаванда, инчунин ба ҳимоятгари ӯ дархост оид ба интихоби чораи пешгирикунанда ва асосноксозии онро фиристонанд. Ин муқаррарот принсипи мурофиаи мубоҳисавӣ ва баробарии тарафҳоро тақвият медиҳад ва барои ҷониби ҳимоя имконият фароҳам меорад, ки мавқеашро то мурофиаи судӣ омода намояд.

Тартиби шинос кардан бо протоколи мурофиаи судӣ низ тағйир дода шуд. Иштирокчиёни мурофиа акнун ҳуқуқ доранд дар давоми як рӯз пас аз эълони қарори суд бо протокол шинос шаванд ва дар ҳамин муҳлат шарҳҳояшонро пешниҳод намоянд. Ин ба боло бурдани фаврияти ҳимояи ҳуқуқҳои иштирокчиёни мурофиа ва кам кардани хатари таҳрифи маълумоти мурофиавӣ равона шудааст.

Дар маҷмуъ, тағйироти мазкур назорати судиро аз болои амалҳои мақомоти ҳифзи ҳуқуқ тақвият медиҳанд ва кафолатҳои иловагии ҳимоя аз шиканҷаро фароҳам меоранд, ки ба боло рафтани шаффофияти мурофиаи ҷиноятӣ ва тақвияти эътимод ба системаи судӣ мусоидат мекунад.