Кӯдакони муҳоҷирони меҳнатӣ: роҳнамоҳои ҳуқуқии ҳимоя ва вазифаҳои имрӯза

Мулоҳизаҳои хотимавии Кумитаи ҳифзи ҳуқуқи ҳамаи муҳоҷирони меҳнатӣ ва аъзои оилаҳои онҳо ба гузориши дуюми даврии Тоҷикистон, ки соли 2019 қабул шудааст, тавсияҳои бисёр муҳимро вобаста ба ҳимояи кӯдаконе дар бар мегиранд, ки ҳангоми муҳоҷирати волидонашон дар кишвар мондаанд. Кумита бо қатъият даъват намуд, ки ҳимояи ҳамаҷонибаи чунин кӯдакон аз зӯроварӣ, муносибати бераҳмона, бепарасторӣ ва истисмор таъмин карда шавад.

Сухан дар бораи гурӯҳи кӯдаконе меравад, ки дар шароити муҳоҷирати меҳнатии волидонашон дар ҳолати осебпазир қарор мегиранд ва ба таваҷҷуҳи махсус аз ҷониби давлат ниёз доранд. Кумита зарурати муносибати системавиро барои ҳимояи ҳуқуқҳои онҳо таъкид намуд. Ин чунин маъно дорад, ки бояд механизмҳои самараноки дастгирии иҷтимоӣ, мониторинги вазъи онҳо ва вокуниши саривақтӣ дар ҳолатҳои буҳронӣ таъсис дода шаванд.

Маънои ҳуқуқии тавсияҳо дар ҳамгиро намудани чораҳои ҳимоя ба қонунгузории миллӣ ва амалияи мақомоти васояту парасторӣ ва ҳифзи иҷтимоӣ ифода меёбад. Кӯдакони муҳоҷирони меҳнатӣ бояд ба кумаки равонӣ, хизматрасонии таълимиву тиббӣ дастрасии кафолатнок дошта бошанд ва вазъи онҳо бояд зери назорати мунтазами хадамоти дахлдор қарор гирад. Ҳимоя набояд хусусияти муваққатӣ дошта бошад; он бояд ба фаъолияти ҳаррӯзаи муассисаҳои иҷтимоӣ ворид карда шавад.

Дар шароити имрӯза, вақте ки муҳоҷирати меҳнатӣ ҳамоно ҳамчун омили муҳими иҷтимоию иқтисодӣ боқӣ мемонад, аҳамияти ин тавсияҳо ҳифз мешавад. Таъмини амният ва некӯаҳволии кӯдаконе, ки бе парастории волидон мондаанд, бевосита ба уҳдадориҳои давлат дар самти роҳ надодан ба зӯроварӣ ва истисмор, инчунин ҳимояи ҳуқуқҳои кӯдак алоқаманд аст.

Дар доираи омодасозии Нақшаи миллии амалҳо барои солҳои 2026-2029 яке аз самтҳои калидӣ метавонад таҳияи тартиби ягона барои шинохт ва дастгирии кӯдакони муҳоҷир, таъсиси системаи мониторинги мунтазами некӯаҳволии онҳо ва таъмини ҳамоҳангсозӣ миёни хадамоти иҷтимоӣ, муассисаҳои таълимӣ ва мақомоти маҳаллӣ бошад. Чунин муносибат имкон медиҳад, ки хатари зӯроварӣ ва истисмор кам карда шавад ва ҳифзи иҷтимоӣ барои яке аз гурӯҳҳои осебпазири кӯдакон қавитар гардад.

Амалисозии пайвастаи тавсияҳои Кумитаи ҳифзи ҳуқуқи ҳамаи муҳоҷирони меҳнатӣ ва аъзои оилаҳои онҳо шарти зарурии иҷрои уҳдадориҳои байналмилалӣ ва ташаккули системаи устувори ҳимояи ҳуқуқҳои кӯдак дар шароити равандҳои муҳоҷиратӣ ба шумор меравад.